Waarom zelf ‘door de mangel’ gaan goed is voor je clienten

Poeh, wat was ik zenuwachtig! Ik was er zelf verbaasd over. Ik ging een trainingsweek volgen. Een week met 8 deelnemers en 4 trainers in de Ardennen werken aan je persoonlijke ontwikkeling. Ik wilde het heel graag, maar je weet dat je voortdurend uit je comfortzone moet en dat het dichtbij gaat komen. Doodeng. Ik kwam amper uit mijn woorden tijdens het voorstelrondje. Ik weet even weer precies hoe sommige van mijn cursisten zich voelen tijdens een eerste trainingsbijeenkomst! En ik heb weer veel geleerd dat ik weer kan doorgeven.

In de jobcoachopleiding van Combo hebben we het over ‘Wees de verandering die je wilt zien’. Dus als ik wil dat mijn cursisten uit hun comfortzone stappen omdat ze dan kunnen leren, moet ik dat zelf ook doen. Als ik wil dat mijn cursisten zich kwetsbaar opstellen, omdat ze dan kunnen leren, moet ik dat zelf ook doen. Want mensen leren van rolmodellen, voorbeelden. En goed voorbeeld doet goed volgen. Als ik tijdens een training iets persoonlijks laat zien, iets dat echt wel een beetje lastig is om te vertellen, doen mijn cursisten dat in de oefening daarna ook veel sneller (en ik kan me beter inleven in hun situatie). Het mooie daarvan is, dat het een sneeuwbaleffect heeft. Door de persoonlijke verhalen wordt de sfeer veiliger, de band tussen mensen beter, waardoor ze nog meer stappen durven zetten en meer durven te leren. En helemaal mooi is het als zij deze ervaring dan ook weer meenemen naar hun collega’s en clienten.

Een andere reden van ‘Wees de verandering die je wilt zien’ is dat je anderen niet kunt leren wat je zelf niet weet. Natuurlijk kun je de theorie in duiken en die kennis overbrengen, maar er is een verschil tussen theoretische kennis overbrengen of ervaringskennis overbrengen. En we weten allemaal wat meer indruk maakt..

Dus, regelmatig zelf weer even door de mangel, ik kan het iedereen aanraden. Kijk maar naar het Joharivenster. Je hebt anderen nodig om je ‘blind self’ en je ‘hidden self’ te verkleinen en je ‘open self’ te vergroten. En wie weet wat er dan in je ‘unknown self’ op je wacht en wat je allemaal nog meer te bieden hebt aan anderen!

Kun jij als professional in het sociale domein elke maand een artikel met tips en inspiratie gebruiken om je cliënten zo goed mogelijk te begeleiden? Klik dan rechtsboven aan de startpagina op ‘Meld je hier aan!’. Je krijgt dan ook mijn 4 beste tips over hoe je zonder strijd mensen kunt helpen stappen te zetten in hun leven.

Wil je 4x per jaar mijn nieuwsbrief met informatie over mijn trainingen ontvangen? Dat kan ook!

Advertenties

De kracht van de roze bril

Het is half 5. Ik ben bij een opvanglocatie voor ex-dakloze volwassenen. De les Motiverende Gespreksvoering voor begeleiders zit er bijna op. We bespreken net het huiswerk als er een alarm loeihard afgaat. Ik schrik me rot. Twee cursisten spurten meteen de ruimte uit. Omdat we door de dunne muren van de tijdelijke cabines waarin de opvang gevestigd is geroep horen over een mes, rent ook de rest van de cursisten de ruimte uit om hun collega’s te gaan helpen. Over lef en teamgeest gesproken. Ik blijf achter met de nieuwe medewerker die vandaag voor het eerst is en nog dacht dat ze per ongeluk op een knopje van de portofoon had gedrukt. Er blijkt inderdaad een bewoner door een andere bewoner met een mes te zijn bedreigd. Binnen no time is de politie gebeld en is de situatie onder controle.

Poeh, ik heb er bewondering voor hoor, als je zo snel en adequaat kunt reageren in zulke situaties. Deze bewoners zijn vaak onder invloed en/ of in de war en kunnen onvoorspelbaar reageren. Je zou er ook bang, afwerend en moedeloos van kunnen worden. En natuurlijk hebben deze begeleiders daar ook wel eens last van. Maar, als ik vraag of ze geloven dat iedereen wel wil veranderen omdat iedereen diep van binnen wel een beter leven wil voor zichzelf, zeggen ze volmondig ‘ja’. En als ik vraag of ze geloven dat iedereen kan veranderen, is het antwoord ook ‘ja’. De een sneller en makkelijker dan de ander, maar toch ‘ja’. Ik ben blij. Als zij nog steeds een roze bril op kunnen zetten en ondanks al het soms lastige gedrag in deze mensen blijven geloven, dan is er hoop op groei en ontwikkeling.

Ik ruim ondertussen mijn spullen op. Een meneer komt binnen lopen. ‘O, ik wist niet dat jullie bezig waren, ik wil niet storen’. Ik stel hem gerust dat we klaar zijn en dat hij natuurlijk binnen mag komen. Hij heeft wat eten bij zich. ‘Ik houd van vers eten’ terwijl hij suiker over zijn watermeloen strooit (ik kan het niet helpen dat ik meteen bedenk dat mensen die verslaafd zijn aan heroïne vaak grote behoefte hebben aan suiker). Verder heeft hij een zakje sla en een fles slasaus bij zich. ‘Eet smakelijk’. ‘Ik ben vandaag bij de zorgboerderij geweest’. Ik reageer belangstellend. Hij vertelt dat het vandaag zijn 4e dag was daar. Het is een zorgboerderij gespecialiseerd in schapen. ‘Wat leuk, en wat moet je daar dan allemaal doen?’ Hij vertelt dat hij vandaag iets moois heeft meegemaakt. Het was eigenlijk niet de bedoeling, maar hij heeft vandaag een lammetje ter wereld gebracht. Hij is zichtbaar geroerd. Hij vertelt het verhaal wel drie keer. ‘Gister stond ik daar nog te janken om een dood lam. Vandaag help ik bij een geboorte!’ Ik luister en leef mee. Het raakt mij.

Wat mooi, dat deze man, met een heftig leven achter de rug, hier een dak boven zijn hoofd heeft gekregen en de begeleiding om aan dagbesteding te beginnen. Wat mooi dat zo’n zorgboerderij deze mensen een kans biedt. En wat mooi dat deze man nog zo geroerd kan raken. ‘Ik heb heel wat om over na te denken!’ Ook hij ziet de wereld vanavond door een roze bril.

Kun jij als professional in het sociale domein elke maand een artikel met tips en inspiratie gebruiken om je cliënten zo goed mogelijk te begeleiden? Klik dan rechtsboven aan de startpagina op ‘Meld je hier aan!’. Je krijgt dan ook mijn 4 beste tips over hoe je zonder strijd mensen kunt helpen stappen te zetten in hun leven.

Wil je 4x per jaar mijn nieuwsbrief met informatie over mijn trainingen ontvangen? Dat kan ook!

Mijn oma en het nut van heldenverhalen

Ik ben een boek aan het lezen. ‘Storytelling in 12 stappen. Op reis met de held. – Mieke Bouma‘. Het gaat over de opbouw van verhalen. Fictie, maar ook levensverhalen of verhalen van bedrijven. Na elk hoofdstuk zijn er opdrachten/ vragen die je op weg helpen bij het schrijven. De eerste vraag prikkelt me meteen:

‘Welke helden ken jij uit je eigen leven? Wie heb je ooit als moedig, dapper, bijzonder of strijdvaardig beschouwd? Waarom?’

Op het moment dat ik de vraag lees zit ik aan het ziekenhuisbed van een vriendin terwijl ze een chemokuur ondergaat. Over helden gesproken. Maar dat verhaal vertel ik later misschien nog wel eens. Ik denk even verder en er komen een aantal dappere cliënten en collega’s in mijn gedachten voorbij. Maar ik denk ook aan mijn oma van vaders kant. Ze is al weer een aantal jaren geleden gestorven. Wat ik zo stoer aan haar vond?

Op haar 52e haalde oma, die alleen de lagere school had doorlopen, haar rijbewijs. Ze vond het maar niks dat alleen opa kon rijden. Op haar 65e begon ze met zwemles. Elke ochtend om 7 uur lag ze in het zwembad en nam ze met de veel jongere dames uit het dorp de dag door. Wij, kleinkinderen met ons diploma al lang op zak, waren bij haar afzwemmen. Op haar 80e stapte ze voor het eerst met een groepje zwemvriendinnen in het vliegtuig voor een vakantie naar Portugal. Ze had nog nooit gevlogen en wilde dat altijd nog eens doen. Ik zal nooit vergeten hoe enthousiast ze er over vertelde.

Waarom deel ik dit met jullie? Dit verhaal over mijn oma zegt misschien wel meer over mij dan over haar. Mijn zussen en ouders zullen vast andere verhalen over haar vertellen. Mijn ‘kern’ of ‘motor’ zoals we het op de jobcoachopleiding noemen gaat over ontwikkeling. Ik word enthousiast als ik ontwikkeling bij anderen zie, maar heb het zelf ook nodig om steeds weer iets nieuws te leren. Dat je daarvoor ooit te oud zou kunnen zijn vind ik dus ook echt onzin.

Bij ‘helden’ dacht ik trouwens ook aan mijn favoriete biologielerares op de middelbare school. Ik zie nog voor me hoe zij de ‘celdeling’ stond uit te beelden voor de klas. Pas toen ik ‘mijn filmpje‘ voor de nieuwe website van Combo Emonomy bekeek realiseerde ik me dat ik hetzelfde doe voor een groep..:-)

Dus, als je bezig bent met een intake of assessment van een cliënt, of misschien juist wel tijdens een informeel moment, stel dan eens deze of een andere onverwachte vraag (gebruik bijvoorbeeld eens gesprekskaarten). Bedenk dat het verhaal dat komt geen tijdverspilling is en je niet afhoudt van jullie doel. Nee, het vergroot het contact en vertelt je, als je goed luistert en een beetje doorvraagt, veel meer over je cliënt dan je in eerste instantie misschien wel denkt.

ps. mooie empowerment-opdracht: iemand (met behulp van z’n netwerk) z’n eigen ‘heldenverhaal’ laten schrijven.

Wie is jouw held en waarom?

Kun jij als professional in het sociale domein elke maand een artikel met tips en inspiratie gebruiken om je cliënten zo goed mogelijk te begeleiden? Klik dan rechtsboven aan de startpagina op ‘Meld je hier aan!’. Je krijgt dan ook mijn 4 beste tips over hoe je zonder strijd mensen kunt helpen stappen te zetten in hun leven.

Wil je 4x per jaar mijn nieuwsbrief met informatie over mijn trainingen ontvangen? Dat kan ook!

Wat je kunt leren van je clienten

Regelmatig spreek ik af met oud collega’s om te horen hoe het met ze gaat en wat ze zoal tegenkomen in hun werk. Vorige week sprak ik met Yvon (dank voor de inspiratie!). Nadat we herinneringen ophaalden en het hadden over ‘een team zijn met je cliënt’ (IVB jobcoaching) vroeg ze mij wat ik dan precies van die ene cliënt had geleerd. Een goede vraag waar ik niet zo goed antwoord op kon geven.

Het bleef doorsudderen in mijn hoofd tot ik vandaag de commencement speech van J.K. Rowling nog eens bekeek (aanrader! zeker voor mensen die net hun diploma hebben gehaald)

Ze vertelt over de armoede waarin ze opgroeide en de donkere periode in haar leven toen ze na een tijd weer in die armoede terecht kwam. Ze vertelt over hoe het is als je je mislukt voelt omdat al je angsten waarheid zijn geworden. Ze vertelt ook dat als je niets meer te verliezen hebt je wel echt trouw moet worden aan jezelf om uit die put om hoog te klimmen. Je moet wel op zoek naar ‘wie je echt bent, wat je echt wilt en waar je kracht zit’.

Zo op de bodem zitten heb ik nog nooit meegemaakt. Te voorzichtig, te bang om risico’s te nemen, fouten te maken. Te weinig geleefd, genoeg geluk gehad? En jij? Ken jij de bodem? Veel van onze cliënten hebben door allerlei omstandigheden die bodem wel meegemaakt (of zitten er nog). Veel van hen lukt het om zich in die put zo kwetsbaar op te stellen dat ze (samen met jou, omdat jij je kunt inleven) uit durven te vinden wie ze echt zijn, wat ze echt willen. Zodat ze voldoende kracht kunnen verzamelen om uit die put te klimmen, hoe moeilijk ook.

Dus wat leer ik, nog elke dag, van mijn cliënten/ cursisten?

  1. Hoe weinig er hoeft te gebeuren om in die put terecht te komen.
  2. Maar ook dat je die put vaak kunt overleven en er uit kunt klimmen als je trouw aan jezelf kunt en durft te zijn. Hoe ingewikkeld dat ook is.

Wat leer jij van jouw cliënten? Ik ben heel benieuwd. Deel je het in een reactie?

Kun jij als professional in het sociale domein elke maand een artikel met tips en inspiratie gebruiken om je cliënten zo goed mogelijk te begeleiden? Klik dan rechtsboven aan de startpagina op ‘Meld je hier aan!’. Je krijgt dan ook mijn 4 beste tips over hoe je zonder strijd mensen kunt helpen stappen te zetten in hun leven.

Wil je 4x per jaar mijn nieuwsbrief met informatie over mijn trainingen ontvangen? Dat kan ook!

 

Coachen is meer dan goede vragen stellen

Ken je dat? Zo’n klant die ‘het’ maar niet lijkt te zien? Je coacht je suf, je hebt al je inzichtgevende vragen uit de kast getrokken, maar het kwartje wil maar niet vallen. Ondertussen begin je je een beetje te ergeren en vraag je je af hoe deze klant zich ooit verder gaat ontwikkelen.. Herkenbaar? Voor mij wel 😉

 

Met goede vragen kom je meestal een heel end, maar soms… Als je kijkt naar het Johari-venster (hele uitleg moet je maar even googlen) zie je dat we allemaal onze blinde vlek hebben. De dingen die iedereen van je weet, bij je ziet, maar die je zelf niet in de gaten hebt. Je kunt dan als coach dus vragen stellen wat je wil, maar als je klant zich niet bewust is van zijn gedrag (en het effect daarvan) kan hij het ook niet zelf bedenken.

Dan is er dus iets anders nodig dan het stellen van vragen. Dan moet je confronteren. En daar zit de blinde vlek van veel coaches. Want dat vinden we spannend!

  • We willen de ander immers niet kwetsen
  • En wat als mijn client het verkeerd begrijpt?
  • Straks wordt hij/ zij boos, verdrietig
  • Vindt hij/ zij me niet meer aardig

Gelukkig zijn er allerlei technieken (bijvoorbeeld geweldloze communicatie) die helpen om op een goede manier ‘lastige’ zaken te benoemen, feedback te geven, te confronteren. Op zo’n manier dat de ander er iets van leert en jullie goede werkrelatie behouden blijft. Nu nog over je eigen drempel! Want:

Kun jij als professional in het sociale domein elke maand een artikel met tips en inspiratie gebruiken om je cliënten zo goed mogelijk te begeleiden? Klik dan rechtsboven aan de startpagina op ‘Meld je hier aan!’. Je krijgt dan ook mijn 4 beste tips over hoe je zonder strijd mensen kunt helpen stappen te zetten in hun leven.

Wil je 4x per jaar mijn nieuwsbrief met informatie over mijn trainingen ontvangen? Dat kan ook!

Wat is ervaringsdeskundigheid?

Het is 1999. Ik ben een jaar geleden afgestudeerd als Ergotherapeut. Na wat losse baantjes en een paar maanden reizen ben ik net gestart in een baan als trajectbegeleider. Een van mijn eerste clienten was een hele vriendelijke, ietwat verlegen dame, die graag een baan wilde als administratief medewerkster. Ze deed bij ons op kantoor administratieve klussen om te onderzoeken wat haar mogelijkheden waren. Dat ging niet altijd even vlekkeloos. Ik wilde er daarom graag achterkomen wat er precies in haar hoofd gebeurde. Ze had me verteld dat ze stemmen hoorde, maar dat haar stemmen niet wilden dat ze om hulp vroeg, dus dat deed ze ook niet. Hoe moest ik haar dan helpen? Intuitief stelde ik voor om een deal te maken. Zij zou mij leren over stemmen horen en hoe dat voor haar is. Ik wist daar immers niks van en wilde er graag meer over weten. Dan zou ik haar onder andere leren hoe het kopieerapparaat werkte. Dat was goed. Ik zal haar lessen nooit meer vergeten. Het was mijn eerste kennismaking met ervaringskennis.

Inmiddels zijn we heel wat jaren verder. Ik heb collega’s gehad met ervaringskennis, heb ervaringsdeskundigen als klasgenoot gehad, en geef regelmatig (vaak in tandem met een ervaringsdeskundige) les op opleidingen voor mensen die ervaringsdeskundige willen worden in de GGZ of armoede en sociale uitsluiting. Het is niet bij die eerste kennismaking gebleven.. En waar ik er vroeger tegen aan liep dat het lastig was om uit te leggen wat een ergotherapeut precies doet (Google dat maar ff, anders duurt dit stuk veel te lang), merk nu dat het lastig is uit te leggen wat ervaringsdeskundigheid precies is. Want iedereen heeft immers toch ervaring?

Een cursist legde het vandaag mooi uit: Ieder mens heeft levenservaring. Bij sommigen past het in een rugzakje, bij anderen heb je een zeecontainer nodig.

Zoals ik het nu zie: ieder mens heeft in zijn leven kennis opgedaan. De een heeft over een bepaald onderwerp (GGZ, armoede, verslaving, etc.) veel theoretische kennis geleerd op school, kennis op gedaan door ervaring van anderen en misschien zelf ook wel het een en ander meegemaakt in zijn leven. Diegene noemen we een ‘professional’. De ander heeft over datzelfde onderwerp juist veel kennis opgedaan in zijn eigen leven, wat door ervaring van anderen en wellicht wat minder er over gelezen. Diegene noemen we een ‘ervaringsdeskundige’.

Met beide soorten kennis kun je mensen helpen. Mits je geleerd hebt hoe je deze kennis op een goede manier aan anderen kunt overbrengen. Soms heeft een client de ene soort kennis nodig, soms de andere. En soms gewoon allebei. Het mooiste is volgens mij om van elkaar te leren. Ik zou in ieder geval niet meer anders willen.

Hoe denken jullie er over?

Kun jij als professional in het sociale domein elke maand een artikel met tips en inspiratie gebruiken om je cliënten zo goed mogelijk te begeleiden? Klik dan rechtsboven aan de startpagina op ‘Meld je hier aan!’. Je krijgt dan ook mijn 4 beste tips over hoe je zonder strijd mensen kunt helpen stappen te zetten in hun leven.

Wil je 4x per jaar mijn nieuwsbrief met informatie over mijn trainingen ontvangen? Dat kan ook!

Kwetsbaar is krachtig

Kwetsbaar is krachtig

Een cursist van de jobcoachopleiding barst in tranen uit. ‘Het is allemaal best veel dat portfolio. En het moet ook allemaal goed. En eigenlijk heb ik het op m’n werk ook niet zo meer naar m’n zin. Maar ik ben niet zielig hoor! Niet extra lief tegen me gaan doen nu.’

Een cursist van de armoedeopleiding geeft me een sneer. ‘Ik bepaal zelf wel wat ik doe!’ Ik ben niet de enige die dag die het te verduren krijgt. Ik weersta de neiging iets pinnigs terug te zeggen. Gelukkig kan mijn co-trainer het even overnemen. Als ik dezelfde cursist even later een compliment geef over iets zie je haar ineens openen. Ik heb haar niet weggestuurd of afgewezen. Dat wat al die anderen in haar leven wel hebben gedaan..

Iedereen heeft zo zijn eigen manier om met z’n kwetsbaarheid om te gaan. Over het algemeen laten we die niet graag zien. En soms houden we dat al heel lang vol.

Kwetsbaar is krachtigWe zijn bang om nog meer gekwetst te worden. Maar is dat wat er altijd gebeurt als je je kwetsbaar opstelt?

De cursist van de jobcoachopleiding vertelde later dat ze het een opluchting vond haar emoties te delen. Het bleek dat een aantal mede-cursisten vergelijkbare gevoelens hadden. Ze ervaarde de reacties van de anderen als steun en gaat nu vol goede moed weer aan de slag.

Het vergt een hoop moed om je kwetsbaar op te stellen. De controle op te geven, je emoties te herkennen, erkennen en ook nog te laten zien. Mensen die dit goed kunnen vind ik eigenlijk ontzettend krachtig (en prachtig ;-)).

Kwetsbaar is krachtigEen andere cursist stelde de vraag ‘In hoeverre is in je werk je emoties laten zien professioneel?’ Natuurlijk moeten jij en je cliënt niet continu met jouw emoties bezig zijn. Maar we kwamen tot de conclusie dat je als cliënt toch echt het liefst een mens tegenover je hebt. En daar horen emoties bij.

Durf jij je kwetsbaar op te stellen? Wanneer wel, wanneer niet? En wat levert het je op? Ik ben benieuwd naar jouw verhaal! (je kunt het kwijt bij reacties, of als je het te persoonlijk vindt via de mail)

Kun jij als professional in het sociale domein elke maand een artikel met tips en inspiratie gebruiken om je cliënten zo goed mogelijk te begeleiden? Klik dan rechtsboven aan de startpagina op ‘Meld je hier aan!’. Je krijgt dan ook mijn 4 beste tips over hoe je zonder strijd mensen kunt helpen stappen te zetten in hun leven.

Wil je 4x per jaar mijn nieuwsbrief met informatie over mijn trainingen ontvangen? Dat kan ook!